Temmuz ayının son günlerinde Diyarbakır ve bölge ovalarında hava sıcaklıkları 45 dereceleri zorlarken, tarladaki pamuklar da gelişiminin zirvesine ulaştı. Sıra araları tamamen kapandı, devasa bir yeşil örtü oluştu ve bitkiler üzerindeki kozaları büyütmek için var gücüyle çalışıyor. Ancak tarlaya sulama yaptığınızda, o yoğun yaprak örtüsünün altında hapsolan su buharlaşarak tarlanın içini adeta tropikal bir seraya, nefes alınmayan bir hamama çevirir.
İşte bu yüksek sıcaklık ve %80'lere varan iç nem, pamuğun en baş belası zararlısı olan Beyazsinek için yeryüzündeki cennettir. Eğer bugünlerde tarlanıza girip bitkiyi hafifçe salladığınızda havaya minik beyaz kelebek benzeri böcekler uçuşuyorsa, acil durum çanları çalıyor demektir.
1. Gerçek Tehlike Böcek Değil, Onun Bıraktığı "Ballık"tır
Beyazsinek, bitkinin özsuyunu emerek beslenir. Ancak asıl büyük felaket, beslendikten sonra yaprakların ve (eğer açmışsa) kozaların üzerine salgıladığı yapışkan, şekerli sıvıdır. Üretici dilinde buna "Ballık" denir.
Fotosentez Durur: Bu yapışkan sıvı yaprakların üzerini kaplar ve kısa süre sonra üzerinde siyah bir mantar (Fumajin) gelişir. Yapraklar simsiyah olur, güneş alamaz ve bitki aniden boğularak çöker. Kozalar büyümesini durdurur.
Çırçırcının Kabusu (Yapışkan Pamuk): Eğer bu ballık salgısı açan pamuk liflerine bulaşırsa, o pamuk fabrikada makinelerin taraklarına yapışır ve makineleri kilitler. İplik sanayicisi "Yapışkan Pamuk" almaz. Hasatta malınızın fiyatı yarı yarıya düşebilir!
2. Mücadelede Yapılan Ölümcül İlaçlama Hataları
Tarlada beyazsineği gören üretici panikle en zehirli, en geniş spektrumlu ilaçlara saldırır.
Faydalı Böcek Katliamı: Bu körlemesine ilaçlamalar, beyazsineğin doğal düşmanlarını yok eder. Beyazsinek ise çok çabuk direnç kazanan bir böcektir. İlacın etkisi 3 gün sonra geçtiğinde, avcıları da kalmadığı için tarlayı eskisinden yüz kat daha yoğun bir şekilde istila ederler.
Çözüm: İlaçlamada mutlaka sadece beyazsineği (özellikle yumurta ve nimf/yavru dönemini) hedef alan Büyüme Düzenleyici (IGR) spesifik ilaçlar dönüşümlü olarak kullanılmalı, uygulama bol su ve yüksek basınçla yaprak altlarını yıkayacak şekilde yapılmalıdır.
3. Kültürel Önlem: Tarlayı "Göl" Yapmayın
Beyazsinek nemi sever. Temmuz sonu sulamalarında tarlayı günlerce su içinde (göllenme) bırakmak, bu zararlıya davetiye çıkarmaktır. Damla sulama sistemlerinde sulama sürelerini kısaltıp sıklaştırmak, tarlanın içindeki o boğucu nemin (mikroklimanın) oluşmasını engeller. Aşırı azotlu gübrelemeden kesinlikle kaçınılmalıdır; azot, bitkiyi etlendirerek zararlılar için daha "lezzetli" hale getirir.
4. RTS Seed Farkı: Havadar Bitki Mimarisi ve Tüysüz Yapraklar
Beyazsinek mücadelesi aslında tohum seçiminizle başlar.
Bazı eski pamuk çeşitleri çok yoğun yapraklanır, dalları birbirine girer ve hava sirkülasyonunu tamamen keser.
Kalina, Firoza, Elbruz ve Selin gibi RTS Seed genetiğine sahip çeşitler ise "Dik ve Derli Toplu (Kompakt)" bir bitki mimarisine sahiptir. Bu yapı, tarlanın içinde doğal bir rüzgar koridoru (hava sirkülasyonu) oluşturarak nemin içeride hapsolmasını engeller.
Ayrıca, RTS çeşitlerinin yaprakları tüysüz veya az tüylü yapıdadır. Beyazsinekler yumurtalarını bırakmak için yoğun tüylü yaprakları tercih ederler. Tüysüz yaprak yapısı, zararlının bitkiye yerleşmesini zorlaştırır ve mekanik bir kalkan görevi görür. Atacağınız ilacın da yaprak yüzeyine çok daha iyi nüfuz etmesini sağlar.
Temmuz sonunun bu en sıcak günlerinde tarlanızı sadece dışarıdan değil, içeriden de gözlemleyin. Nem kontrolünü sağlayın, gereksiz azot kullanımından kaçının ve Kalina, Firoza, Elbruz, Selin dörtlüsünün o havadar, güçlü yapısının tarlanızı ballık kabusundan nasıl koruduğunu kendi gözlerinizle görün. Kaliteniz yüksek, hasadınız bereketli olsun!